Aajche kanda bajar bhav : राज्यातील कांदा बाजारपेठेत आज ३० मार्च २०२६ रोजी मोठी उलथापालथ पाहायला मिळाली असून एकीकडे काही बाजार समित्यांमध्ये दरात मोठी घसरण झाली आहे, तर दुसरीकडे काही ठिकाणी दरांनी अचानक उसळी घेतल्याचे चित्र समोर आले आहे. कांद्याच्या दरातील ही अनिश्चितता सध्या शेतकऱ्यांसाठी मोठा चिंतेचा विषय ठरत आहे. कारण एका बाजूला उत्पादन भरपूर झाले आहे, आवक मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे, तर दुसऱ्या बाजूला दर स्थिर राहत नसल्यामुळे शेतकऱ्यांना अपेक्षित नफा मिळत नाहीये. Aajche kanda bajar bhav
आजच्या बाजारभावाचा विचार केला तर सर्वाधिक आवक सोलापूर बाजारात नोंदवली गेली असून तब्बल ४९ हजार ५९५ क्विंटल कांद्याची आवक झाली आहे. एवढ्या मोठ्या प्रमाणात आवक झाल्यामुळे दरांवर दबाव आला असून येथे कांद्याचा सरासरी दर केवळ ६०० रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत खाली घसरला आहे. विशेष म्हणजे काही ठिकाणी किमान दर १०० रुपयांपर्यंत घसरल्याचेही दिसून आले आहे. यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये नाराजीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. कारण उत्पादन खर्च वाढत असताना एवढ्या कमी दरात कांदा विकणे म्हणजे तोट्यात जाण्याची वेळ आली आहे.
दुसरीकडे, मुंबईतील कांदा-बटाटा मार्केटमध्ये तब्बल १३ हजार ६३१ क्विंटल आवक झाली असून येथे सरासरी दर ९५० रुपये राहिला आहे. मुंबईसारख्या मोठ्या बाजारात मागणी कायम असली तरी आवक वाढल्यामुळे दरात अपेक्षित वाढ दिसून आलेली नाही. कोल्हापूर बाजारातही ११ हजार ८३४ क्विंटल आवक झाली असून येथे सरासरी दर १००० रुपये आहे. यावरून स्पष्ट होते की, मोठ्या बाजारात जास्त आवक झाल्यास दर स्थिर राहतात किंवा घसरतात.
दरम्यान, काही बाजार समित्यांमध्ये चांगले दर मिळाल्याचेही दिसून आले आहे. उदाहरणार्थ, कामठी बाजारात कांद्याला तब्बल २०६० ते २५६० रुपये प्रति क्विंटल असा दर मिळाला असून सरासरी दर २३१० रुपये नोंदवला गेला आहे. तसेच हिंगणा बाजारात लाल कांद्याला १६०० रुपयेपर्यंत दर मिळाला असून सरासरी १३३७ रुपये दर मिळाला आहे. पांढऱ्या कांद्याच्या बाबतीत नागपूर आणि हिंगणा या बाजारांमध्ये चांगली मागणी दिसून आली असून नागपूरमध्ये सरासरी दर १३७५ रुपये, तर हिंगणामध्ये १४३३ रुपये नोंदवले गेले आहेत.
यावरून एक गोष्ट स्पष्ट होते की, कांद्याच्या गुणवत्तेनुसार आणि प्रकारानुसार दरात मोठा फरक पडतो आहे. लाल कांदा, पांढरा कांदा, उन्हाळी कांदा, पोळ कांदा या प्रकारांनुसार दर वेगवेगळे दिसून येत आहेत. उदाहरणार्थ, उन्हाळी कांद्याला काही बाजारात चांगली मागणी असून संगमनेरमध्ये १०२५ रुपये, चांदवडमध्ये १०८० रुपये असा दर मिळत आहे. मात्र मालेगाव-मुंगसे येथे मोठ्या प्रमाणावर आवक (१० हजार क्विंटल) झाल्यामुळे दर ९५० रुपयांपर्यंत मर्यादित राहिला आहे.
जळगाव, चांदवड, यावल, परांडा या भागात दर तुलनेने कमी असल्याचे दिसून आले आहे. जळगावमध्ये सरासरी दर ९२७ रुपये, चांदवडमध्ये ८८० रुपये, यावलमध्ये ८४० रुपये, तर परांड्यात केवळ ५०० रुपये इतका कमी दर नोंदवला गेला आहे. विशेष म्हणजे परांडा बाजारात किमान दर १०० रुपये इतका अत्यंत कमी असल्याने शेतकऱ्यांना मोठा फटका बसत आहे.
अमरावती, नागपूर, चंद्रपूर या विदर्भातील बाजारांमध्ये मात्र दर काही प्रमाणात स्थिर आणि चांगले असल्याचे दिसून आले आहे. चंद्रपूर-गंजवड येथे १२०० रुपये, अमरावती फळ-भाजीपाला बाजारात १२०० रुपये, नागपूरमध्ये १३२५ रुपये असा सरासरी दर मिळत आहे. त्यामुळे विदर्भात कांद्याला काही प्रमाणात चांगला प्रतिसाद मिळत असल्याचे चित्र आहे.
पुणे विभागातही मिश्र परिस्थिती दिसून येत आहे. पुणे मुख्य बाजारात ८५० रुपये, पिंपरीमध्ये १२०० रुपये, मोशीमध्ये ७०० रुपये असा दर नोंदवला गेला आहे. यावरून स्पष्ट होते की, एकाच शहरातील वेगवेगळ्या बाजारांमध्येही दरात मोठा फरक पडतो आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे आवक, दर्जा आणि स्थानिक मागणी.
तज्ज्ञांच्या मते, यंदा कांद्याचे उत्पादन चांगले झाले असल्यामुळे बाजारात मोठ्या प्रमाणावर आवक होत आहे. यामुळे दरांवर दबाव येणे स्वाभाविक आहे. मात्र, शेतकऱ्यांनी योग्य वेळ साधून कांदा विकणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कारण एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणावर कांदा बाजारात आणल्यास दर घसरतात. त्यामुळे साठवणूक सुविधा असलेल्या शेतकऱ्यांनी थोडा वेळ थांबून चांगल्या दराची वाट पाहावी, असा सल्ला दिला जात आहे.
याशिवाय, निर्यातीचा मुद्दा देखील अत्यंत महत्त्वाचा आहे. जर केंद्र सरकारने कांदा निर्यातीवर निर्बंध कमी केले किंवा निर्यात वाढवली, तर देशांतर्गत बाजारातील अतिरिक्त कांदा बाहेर जाऊन दर वाढण्यास मदत होऊ शकते. अन्यथा, देशांतर्गत बाजारातच जास्त पुरवठा झाल्यामुळे दर कमीच राहण्याची शक्यता आहे.
शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने पाहिले तर सध्याची परिस्थिती थोडी चिंताजनक आहे. कारण उत्पादन खर्च बियाणे, खत, मजुरी, वाहतूक हे सर्व वाढलेले असताना मिळणारा दर मात्र कमी आहे. त्यामुळे अनेक शेतकरी आर्थिक अडचणीत येत आहेत. काही ठिकाणी शेतकरी नाराज होऊन कांदा रस्त्यावर टाकण्याचे प्रकारही पूर्वी पाहायला मिळाले आहेत. त्यामुळे सरकारने या परिस्थितीकडे लक्ष देऊन योग्य ती उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.
सरकारकडून बाजार हस्तक्षेप योजना, हमीभाव, साठवणूक सुविधा, प्रक्रिया उद्योग यावर भर दिल्यास शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळू शकतो. तसेच कांद्यावर आधारित प्रक्रिया उद्योग वाढवले तर अतिरिक्त उत्पादनाचा उपयोग होऊ शकतो आणि दर स्थिर ठेवता येऊ शकतात.
एकंदरीत पाहता राज्यातील कांदा बाजार सध्या पूर्णपणे अस्थिर अवस्थेत आहे. कुठे १०० रुपयांवर दर घसरतो आहे, तर कुठे २५०० रुपयांपर्यंत पोहोचतो आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांसाठी ही परिस्थिती आव्हानात्मक ठरत आहे. पुढील काही दिवसांत आवक कमी झाली किंवा निर्यात वाढली तर दरात सुधारणा होण्याची शक्यता आहे. मात्र सध्यातरी शेतकऱ्यांनी संयम बाळगून योग्य निर्णय घेणे गरजेचे आहे.
हे पण वाचा: आजचे कांदा बाजार भाव (Onion market price)