Shetkari Karjmafi | राज्यातील लाखो शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा देणारी बातमी समोर आली आहे. गेल्या काही दिवसांपासून कर्जमाफीबाबत वेगवेगळ्या चर्चा सुरू होत्या, अनेक शेतकरी संभ्रमात होते की नेमकं कोणतं कर्ज माफ होणार आणि कोणतं नाही. मात्र आता सहकार विभागातून मिळालेल्या माहितीनंतर चित्र स्पष्ट झालं असून, केवळ पीककर्जच नाही तर मध्यम मुदतीच्या कर्जालाही या कर्जमाफीत समावेश करण्यात येणार असल्याने शेतकऱ्यांना मोठा आधार मिळणार आहे. वाढत्या शेती खर्चामुळे, नैसर्गिक आपत्तीमुळे आणि बाजारातील अनिश्चिततेमुळे आधीच अडचणीत सापडलेल्या शेतकऱ्यांसाठी हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातोय. Shetkari Karjmafi
सरकारने जाहीर केल्याप्रमाणे दोन लाख रुपयांपर्यंतची कर्जमाफी दिली जाणार आहे. मात्र सुरुवातीला ही कर्जमाफी फक्त पीककर्जापुरती मर्यादित राहणार का, असा मोठा प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर होता. कारण अनेक शेतकऱ्यांनी शेतीसाठी ट्रॅक्टर, पंप, सिंचन व्यवस्था, शेती सुधारणा यासाठी मध्यम मुदतीचे कर्ज घेतलेले आहे. हे कर्ज माफ होणार की नाही, याबाबत स्पष्टता नव्हती. आता मात्र सहकार विभागातील वरिष्ठ
अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत थकबाकी असलेल्या शेतकऱ्यांचे पीककर्ज आणि मध्यम मुदतीचे कर्ज या दोन्ही प्रकारच्या कर्जांचा दोन लाख रुपयांपर्यंतचा भाग माफ केला जाणार आहे. त्यामुळे ही योजना केवळ मर्यादित न राहता अधिक व्यापक स्वरूपात लागू होत असल्याचे दिसून येते.
राज्यातील शेतकऱ्यांची सध्याची आर्थिक परिस्थिती पाहिली तर हा निर्णय किती आवश्यक होता हे स्पष्ट होते. राज्यस्तरीय बँकर्स समितीच्या आकडेवारीनुसार, तब्बल २४ लाख ७३ हजारांहून अधिक शेतकरी थकबाकीत आहेत. या शेतकऱ्यांवर एकूण सुमारे ३५ ते ३६ हजार कोटी रुपयांचे कर्ज बाकी आहे. विशेष म्हणजे या कर्जामध्ये फक्त पीककर्ज नाही, तर मध्यम आणि दीर्घ मुदतीच्या कर्जाचाही मोठा वाटा आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी पीककर्ज वेळेवर भरले असले तरी इतर कर्जांमुळे ते आर्थिक अडचणीत अडकलेले आहेत. त्यामुळे सरकारने घेतलेला हा निर्णय शेतकऱ्यांच्या प्रत्यक्ष अडचणी लक्षात घेऊन घेतल्याचे दिसून येते.
राज्यातील काही जिल्ह्यांमध्ये थकबाकीचे प्रमाण अधिक असल्याचेही समोर आले आहे. विशेषतः सोलापूर, पुणे, नाशिक, परभणी, धाराशिव, नांदेड, नागपूर, बुलढाणा, बीड, छत्रपती संभाजीनगर आणि अमरावती या जिल्ह्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर शेतकरी कर्जाच्या ओझ्याखाली दबलेले आहेत. या भागात वारंवार दुष्काळ, अवकाळी पाऊस, गारपीट यामुळे उत्पादनावर परिणाम झाला आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न घटले. परिणामी कर्जफेड करणे कठीण झाले. अशा परिस्थितीत ही कर्जमाफी योजना म्हणजे शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा ठरणार आहे.
दरम्यान, या कर्जमाफीची अंमलबजावणी करण्यासाठी सरकारने प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात आणली आहे. सहकार विभागाकडून सर्व बँकांकडून थकबाकीदार शेतकऱ्यांची माहिती गोळा करण्यात आली आहे. त्यानंतर ही माहिती वित्त विभागाकडे सादर केली जाणार आहे. वित्त विभागाकडून निधी मंजूर झाल्यानंतर प्रत्यक्षात कर्जमाफीची अंमलबजावणी सुरू होईल. शेतकऱ्यांना वेळेत या योजनेचा लाभ मिळावा यासाठी सरकारकडून प्रयत्न सुरू असल्याचे सांगितले जात आहे.
कृषी मंत्री दत्तात्रेय भरणे यांनी देखील या निर्णयाबाबत माहिती देताना सांगितले की पात्र शेतकऱ्यांना दोन लाख रुपयांपर्यंतची कर्जमाफी निश्चितपणे दिली जाईल. तसेच शेतकऱ्यांना कोणत्याही प्रकारचा गैरसोय होऊ नये यासाठी प्रशासनाला आवश्यक त्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये पुन्हा एकदा आशेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
या निर्णयाचा मोठा परिणाम ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवरही होणार आहे. कारण शेतकऱ्यांचे कर्ज कमी झाल्यास त्यांच्या हातात थोडी आर्थिक मोकळीक येईल. ते पुन्हा शेतीमध्ये गुंतवणूक करू शकतील नवीन तंत्रज्ञान वापरू शकतील आणि उत्पादन वाढवू शकतील. त्यामुळे एकूणच शेती क्षेत्राला चालना मिळेल. तसेच ग्रामीण भागातील बाजारपेठांनाही फायदा होईल.
मात्र तज्ज्ञांच्या मते, कर्जमाफी हा तात्पुरता उपाय आहे. दीर्घकालीन दृष्टीकोनातून पाहिले तर शेतीत स्थिर उत्पन्न निर्माण करणे बाजारभाव स्थिर ठेवणे सिंचन व्यवस्था सुधारणा आणि शेतीसाठी योग्य धोरणे राबवणे अत्यंत आवश्यक आहे. अन्यथा काही वर्षांनी पुन्हा अशीच परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे सरकारने कर्जमाफीसोबतच शाश्वत उपाययोजनांवरही भर देणे गरजेचे असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.
एकंदरीत पाहता पीककर्जासोबतच मध्यम मुदतीच्या कर्जाचाही समावेश केल्यामुळे ही कर्जमाफी योजना अधिक प्रभावी ठरणार आहे. राज्यातील लाखो शेतकऱ्यांना या निर्णयामुळे मोठा दिलासा मिळणार असून त्यांच्या आर्थिक स्थितीत काही प्रमाणात सुधारणा होण्याची शक्यता आहे. आता शेतकऱ्यांचे लक्ष प्रत्यक्ष अंमलबजावणीकडे लागले असून, ही कर्जमाफी कधी आणि कशा पद्धतीने मिळणार याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
हे पण वाचा : पीक विमा मंजूर! ‘या’ तारखेपासून शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे येणार, सरकारचा मोठा निर्णय