शेतीची नांगरट कधी करावी? योग्य वेळ ओळखा, उत्पादन दुप्पट वाढवा

शेतीची नांगरट कधी करावी | शेतीत चांगलं उत्पादन घ्यायचं असेल तर फक्त बियाणं चांगलं असणं पुरेसं नसतं… जमिनीची योग्य तयारी हीच खरी शेतीची पायाभरणी असते. आणि त्या तयारीत सगळ्यात महत्त्वाचं काम म्हणजे नांगरट. अनेकदा शेतकरी घाईगडबडीत किंवा सवयीने नांगरट करतात, पण योग्य वेळ आणि पद्धत लक्षात घेतली नाही तर त्याचा थेट परिणाम उत्पादनावर होतो. म्हणूनच नांगरट कधी करावी? हा प्रश्न साधा वाटला तरी फार महत्त्वाचा आहे.

साधारणपणे नांगरट ही पिकाच्या हंगामावर अवलंबून असते. खरीप हंगामासाठी नांगरट करायची असेल, तर उन्हाळ्यातील खोल नांगरट सर्वात फायदेशीर मानली जाते. एप्रिल-मे महिन्यात जेव्हा ऊन कडक असतं, तेव्हा जमिनीत खोलवर नांगर घातला, तर जमिनीत दडलेली कीड, अळ्या, बुरशी यांचा नायनाट होतो. उन्हामुळे त्या मरून जातात आणि जमीन नैसर्गिकरीत्या निर्जंतुक होते. हीच गोष्ट पुढे पिकासाठी फायदेशीर ठरते. शेतीची नांगरट कधी करावी

उन्हाळ्यात केलेली खोल नांगरट जमिनीची रचना सुधारते. वरचा घट्ट थर फुटतो, हवा खेळती राहते आणि पावसाळा सुरू झाला की पाणी जमिनीत चांगलं मुरतं. त्यामुळे पिकांना ओलावा जास्त काळ टिकतो. बऱ्याच वेळा शेतात पाणी साचतं किंवा लगेच वाहून जातं, त्याचं मुख्य कारण म्हणजे योग्य नांगरट न होणं.

खरीप पिकांसाठी दुसरी नांगरट पावसाच्या पहिल्या सरी पडल्यानंतर करणे योग्य ठरते. पहिल्या पावसानंतर जमीन मोकळी होते, माती मऊ पडते आणि त्या वेळी नांगरट केल्यास जमीन भुसभुशीत होते. याच अवस्थेत पेरणी केली, तर बियाण्याला योग्य उगवण मिळते. त्यामुळे पहिला पाऊस आणि त्यानंतरची नांगरट हा फार महत्त्वाचा टप्पा असतो.

रब्बी हंगामासाठी मात्र थोडं वेगळं नियोजन करावं लागतं. खरीप पिकाची काढणी झाल्यानंतर लगेच हलकी नांगरट करून जमीन मोकळी ठेवावी. ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये रब्बी पेरणीपूर्वी जमिनीची पुन्हा एकदा मशागत करणे आवश्यक असते. या वेळी खोल नांगरट करण्यापेक्षा जमीन भुसभुशीत आणि सपाट करणे महत्त्वाचं असतं.

अनेक शेतकरी एक मोठी चूक करतात, ती म्हणजे ओलसर किंवा फार कोरड्या जमिनीत नांगरट करणे. खूप ओल असताना नांगरट केली तर माती चिकट होते आणि मोठमोठे ढेकळ तयार होतात. उलट खूप कोरड्या जमिनीत नांगर घातला तर माती नीट फिरत नाही. त्यामुळे जमिनीमध्ये थोडी ओल असलेली अवस्था नांगरटसाठी उत्तम मानली जाते.

नांगरट करताना फक्त वेळच नाही तर पद्धतही महत्त्वाची आहे. एकाच दिशेने सतत नांगरट केल्याने जमिनीचा एक भाग घट्ट होतो. त्यामुळे आडवी-उभी (क्रॉस) नांगरट करणे फायदेशीर ठरते. तसेच वेळोवेळी खोल आणि उथळी नांगरट यांचा योग्य समतोल ठेवणेही गरजेचं आहे.

आजकाल ट्रॅक्टर, रोटाव्हेटर, कल्टीव्हेटर यांसारखी साधने वापरली जातात, पण पारंपरिक नांगरटही तितकीच उपयुक्त आहे. प्रत्येक साधनाचा उपयोग जमिनीच्या प्रकारानुसार करणे आवश्यक आहे. काळी जमीन, हलकी जमीन, खडकाळ जमीन – प्रत्येक ठिकाणी नांगरट वेगवेगळी असते.

शेवटी एकच लक्षात ठेवा, नांगरट ही फक्त एक कामाची पायरी नाही, तर संपूर्ण शेतीचं भविष्य ठरवणारी प्रक्रिया आहे. योग्य वेळ, योग्य पद्धत आणि योग्य नियोजन केलं, तर उत्पादनात फरक स्पष्ट दिसतो. जमिनीला जसं समजून घेतलं, तसं ती परत देत असते… आणि म्हणूनच नांगरट ही शेतीतील सर्वात महत्त्वाची गुंतवणूक मानली जाते.

हे पण वाचा : नमो शेतकरी योजनेचे दोन हजार रुपये जाहीर! शेतकऱ्यांनो तुमच्या खात्यात आले का पहा?