Dollar vs Rupee : जागतिक पातळीवर सुरू असलेल्या तणावाचा परिणाम आता थेट भारताच्या अर्थव्यवस्थेवरही दिसू लागला आहे. डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया मागील काही दिवसांपासून दबावाखाली होता. काल तर रुपयाने इतिहासातील सर्वात मोठ्या घसरणींपैकी एक अनुभवली आणि डॉलरसमोर तब्बल ९२.१७ रुपयांपर्यंत घसरला. मात्र आज सकाळी बाजार उघडताच परिस्थितीत थोडा बदल दिसून आला आणि रुपयाने पुन्हा सावरत जवळपास ५० पैशांची उसळी घेतली. सकाळच्या व्यवहारात रुपया डॉलरच्या तुलनेत सुमारे ९१.५७ रुपयांवर व्यवहार करताना दिसला. Dollar vs Rupee
जागतिक आर्थिक घडामोडींचा परिणाम भारतीय चलनावर कसा होतो याचं हे ताजं उदाहरण मानलं जात आहे. कारण मध्यपूर्वेत सुरू असलेला संघर्ष, वाढलेले कच्च्या तेलाचे दर आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अनिश्चितता यामुळे गुंतवणूकदार सावध झाले आहेत. त्यामुळे रुपयावर दबाव कायम असल्याचे अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे.
या पार्श्वभूमीवर भारतीय रिझर्व्ह बँक म्हणजेच RBI ने परिस्थिती नियंत्रणात ठेवण्यासाठी हस्तक्षेप केल्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. चलन बाजारातील व्यापाऱ्यांच्या मते, रुपयाची घसरण आणखी वाढू नये म्हणून RBI ने स्पॉट मार्केट तसेच ऑफशोअर नॉन-डिलिव्हरेबल फॉरवर्ड (NDF) मार्केटमध्ये हस्तक्षेप केला असावा. अशा वेळी केंद्रीय बँक डॉलर विकून रुपयाला आधार देण्याचा प्रयत्न करते आणि त्यामुळे चलन बाजारातील मोठी घसरण थांबवता येते.
दरम्यान जागतिक स्तरावर सर्वात मोठा दबाव निर्माण करणारा घटक म्हणजे वाढते कच्च्या तेलाचे दर. आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूडचा दर सुमारे ८३ डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचला आहे. यामागे मध्यपूर्वेत वाढलेला संघर्ष हे प्रमुख कारण असल्याचे मानले जाते. Strait of Hormuz हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल वाहतूक मार्ग सध्या बंद असल्याने परिस्थिती आणखी गंभीर झाली आहे.
हा समुद्री मार्ग बंद राहिल्यामुळे जगभरात तेल पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे गेल्या काही दिवसांत कच्च्या तेलाच्या दरात १० टक्क्यांपेक्षा जास्त वाढ झाली आहे. जागतिक बाजारातील ही वाढ भारतासाठी चिंतेची बाब ठरू शकते. कारण भारत आपल्या इंधन गरजांपैकी सुमारे ८५ टक्के इंधन आयातीद्वारे पूर्ण करतो.
याच कारणामुळे तेलाचे दर वाढले की त्याचा थेट परिणाम भारतीय अर्थव्यवस्थेवर होतो. आयात खर्च वाढतो, व्यापार तूट वाढते आणि रुपयावर दबाव निर्माण होतो. त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किंमतीमुळे रुपया पुन्हा कमजोर होण्याची शक्यता अर्थतज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
दरम्यान मध्यपूर्वेतील संघर्षही गंभीर टप्प्यात पोहोचला आहे. United States, Israel आणि Iran यांच्यातील तणाव आता सहाव्या दिवशीही कायम आहे. दोन्ही बाजूंचे लष्करी हालचाली सुरूच असल्याने जागतिक बाजार अस्थिर झाले आहेत. गुंतवणूकदार सुरक्षित गुंतवणुकीकडे वळत असल्यामुळे अनेक देशांच्या चलनावर परिणाम होत आहे.
चलन बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, सध्या डॉलर-रुपया जोडीसाठी ९१.२० ते ९१.५० हा स्तर महत्त्वाचा आधार ठरत आहे. जर रुपया या पातळीच्या वर टिकला तर पुढील काही दिवसांमध्ये स्थिरता दिसू शकते. मात्र जागतिक घडामोडी बिघडल्यास रुपयावर पुन्हा दबाव येऊ शकतो.
विशेष म्हणजे गेल्या काही महिन्यांमध्ये रुपयात अशी मोठी चढउतार क्वचितच पाहायला मिळाली होती. परंतु युद्ध, तेल दर आणि जागतिक आर्थिक अनिश्चितता या तिन्ही गोष्टी एकत्र आल्यामुळे चलन बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. त्यामुळे व्यापारी, आयातदार आणि गुंतवणूकदार सर्वजण सध्या परिस्थितीकडे बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.
भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी सर्वात मोठा प्रश्न म्हणजे वाढणारा आयात खर्च. कच्च्या तेलाचे दर सतत वाढत राहिले तर देशाचा आयात बिल वाढू शकतो आणि चालू खात्यातील तूटही वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सरकार आणि RBI दोघांनाही परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवावे लागणार आहे.
एकंदरीत पाहता रुपयाने आज थोडीशी उसळी घेतली असली तरी परिस्थिती पूर्णपणे स्थिर झालेली नाही. जागतिक पातळीवरील युद्धजन्य वातावरण, वाढते तेल दर आणि गुंतवणूकदारांचा सावध दृष्टिकोन यामुळे पुढील काही दिवस चलन बाजारात चढउतार सुरू राहण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे अर्थव्यवस्थेतील प्रत्येक हालचाल आता रुपयाच्या दिशेने लक्ष ठेवूनच केली जाणार आहे.
( टीप: ही बातमी सोशल मीडिया आणि प्रसारमाध्यमांच्या आधारे आहे.)