Loan Waiver: राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी गेल्या काही महिन्यांपासून चर्चेत असलेल्या कर्जमाफीच्या निर्णयावर अखेर शिक्कामोर्तब झाले आहे. राज्याचा २०२६-२७ वर्षाचा अर्थसंकल्प सादर करताना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी शेतकरी कर्जमाफीची घोषणा केली. मात्र निवडणुकीदरम्यान दिलेल्या “संपूर्ण कर्जमाफी”च्या आश्वासनाच्या तुलनेत ही घोषणा मर्यादित असल्याने शेतकरी संघटनांकडून नाराजी व्यक्त केली जात आहे.
सरकारने जाहीर केलेल्या निर्णयानुसार, ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत थकित असलेल्या पीककर्जावर दोन लाख रुपयांपर्यंतची कर्जमाफी दिली जाणार आहे. या नव्या योजनेला पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी योजना (Punyashlok Ahilyadevi Holkar Shetkari Karjmafi Yojana) असे नाव देण्यात आले आहे. राज्यातील अनेक लहान व मध्यम शेतकऱ्यांना या निर्णयामुळे काही प्रमाणात दिलासा मिळणार असला तरी ज्या शेतकऱ्यांचे कर्ज दोन लाखांपेक्षा जास्त आहे, त्यांना मात्र संपूर्ण कर्जमुक्ती मिळणार नाही.
सरकारने केवळ थकबाकीदार शेतकऱ्यांनाच दिलासा दिलेला नाही, तर नियमितपणे कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही प्रोत्साहन देण्याचा निर्णय घेतला आहे. जे शेतकरी वेळेवर कर्जफेड करतात त्यांना ५० हजार रुपयांपर्यंत प्रोत्साहनपर अनुदान दिले जाणार असल्याची घोषणा अर्थसंकल्पात करण्यात आली. या निर्णयामुळे प्रामाणिकपणे कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना काही प्रमाणात आर्थिक मदत मिळेल, अशी सरकारची भूमिका आहे.
दरम्यान, राज्यातील शेतकऱ्यांना कायमस्वरूपी कर्जमुक्त करण्यासाठी सरकारने तज्ज्ञ समितीची स्थापना केली होती. या समितीच्या शिफारसीनुसार दीर्घकालीन उपाययोजना केल्या जातील, असे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी स्पष्ट केले. बँकिंग व्यवस्था अधिक सक्षम व्हावी आणि शेतकरी वारंवार कर्जबाजारी होऊ नयेत यासाठी भविष्यात आणखी काही धोरणात्मक निर्णय घेतले जाण्याची शक्यता आहे.
मात्र या घोषणेनंतरही राजकीय वातावरण तापण्याची चिन्हे दिसत आहेत. निवडणुकीपूर्वी शेतकऱ्यांना संपूर्ण कर्जमाफीचे आश्वासन देण्यात आले होते, असा आरोप विरोधकांकडून केला जात आहे. आता केवळ दोन लाख रुपयांपर्यंतच कर्जमाफी जाहीर झाल्याने शेतकरी संघटना पुन्हा आक्रमक होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. अनेक संघटनांनी सरकारकडून पूर्ण कर्जमाफीची मागणी कायम ठेवली आहे. Loan Waiver
गेल्या काही वर्षांत दुष्काळ, अवकाळी पाऊस आणि उत्पादन खर्च वाढल्यामुळे राज्यातील अनेक शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत. अशा परिस्थितीत कर्जमाफीची घोषणा झाली असली तरी ती सर्वांसाठी पुरेशी ठरणार का, हा प्रश्न आता पुन्हा चर्चेत आला आहे. सरकारच्या या निर्णयामुळे काही शेतकऱ्यांना दिलासा मिळेल, पण संपूर्ण कर्जमुक्तीची अपेक्षा ठेवणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या मनातील नाराजी अजूनही कायम असल्याचे चित्र सध्या राज्यात दिसत आहे.