WhatsApp Payment Fraud : आजकाल मोबाईल फोन आणि इंटरनेटमुळे अनेक कामे खूप सोपी झाली आहेत. पैसे पाठवणे असो किंवा बिल भरायचे असो, आता सर्व व्यवहार काही सेकंदात मोबाईलवरून होतात. विशेष म्हणजे आज अनेकजण मेसेजिंगसाठी वापरल्या जाणाऱ्या WhatsApp चा वापर पैशांचे व्यवहार करण्यासाठीही करू लागले आहेत. व्हॉट्सॲप पेमेंटची सुविधा आल्यामुळे अनेक लोक UPI च्या माध्यमातून थेट पैसे पाठवतात किंवा स्वीकारतात.
मात्र जसा या सुविधेचा वापर वाढत आहे, तसाच सायबर फसवणुकीचा धोका देखील वाढताना दिसत आहे. अनेक ठिकाणी लोकांच्या बँक खात्यातून हजारो-लाखो रुपये काही मिनिटांत गायब झाल्याच्या घटना समोर येत आहेत. विशेष म्हणजे या फसवणुकीमध्ये बहुतेक वेळा लोक स्वतः नकळत माहिती देतात आणि त्याचा गैरफायदा घेतला जातो. WhatsApp Payment Fraud
गावाकडच्या भाषेत सांगायचं झालं तर मोबाईलवर आलेल्या एका चुकीच्या लिंकवर क्लिक केलं किंवा एखाद्याला पिन सांगितला, तर काही सेकंदांत तुमच्या खात्यातील पैसे गायब होऊ शकतात. त्यामुळे जर तुम्हीही व्हॉट्सॲप पेमेंट वापरत असाल तर काही गोष्टींची विशेष काळजी घेणे खूप आवश्यक आहे.
“लकी ड्रॉ” आणि “घरबसल्या नोकरी” या आमिषांपासून सावध
सध्या अनेक सायबर गुन्हेगार लोकांना वेगवेगळ्या आमिषांनी फसवतात. उदाहरणार्थ, “तुम्ही लकी ड्रॉ जिंकला आहात”, “घरबसल्या नोकरी मिळेल”, “तुमचे KYC अपडेट करा” असे मेसेज पाठवले जातात.
अनेक लोकांना वाटते की कदाचित ही खरी ऑफर असेल आणि ते दिलेल्या लिंकवर क्लिक करतात. मात्र प्रत्यक्षात त्या लिंक बनावट असतात. त्या वेबसाइटवर तुम्ही तुमची बँक माहिती किंवा UPI माहिती भरली की ती थेट फसवणूक करणाऱ्यांकडे पोहोचते.
यामुळे काही वेळातच तुमच्या खात्यातील पैसे काढले जाऊ शकतात. त्यामुळे अशा मेसेजकडे दुर्लक्ष करणेच सर्वात सुरक्षित मानले जाते.
UPI PIN आणि OTP कधीही शेअर करू नका
डिजिटल व्यवहार करताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे तुमचा UPI PIN आणि OTP सुरक्षित ठेवणे. कोणतीही बँक, कंपनी किंवा WhatsApp अधिकारी तुमच्याकडे कधीही UPI PIN किंवा OTP मागत नाहीत.
जर कोणी फोन करून किंवा मेसेजद्वारे ही माहिती मागत असेल, तर समजून घ्या की तो फसवणुकीचा प्रयत्न आहे. अनेक वेळा लोकांना सांगितले जाते की “पैसे मिळवण्यासाठी पिन टाका”. पण प्रत्यक्षात पैसे मिळवण्यासाठी पिन टाकण्याची गरज नसते. पिन टाकल्यावर उलट पैसे तुमच्या खात्यातून कट होतात.
संशयास्पद लिंकवर क्लिक करणे टाळा
आजकाल अनेकांना अनोळखी नंबरवरून “कॅशबॅक”, “बक्षीस”, “ऑफर” किंवा “रिवॉर्ड” अशा नावाने लिंक पाठवल्या जातात. अनेक जण उत्सुकतेपोटी त्या लिंकवर क्लिक करतात.
मात्र या लिंक तुम्हाला बनावट वेबसाइटवर घेऊन जातात. तेथे तुमची बँक माहिती किंवा UPI माहिती मागितली जाते. एकदा ही माहिती दिली की सायबर गुन्हेगार तुमचे खाते रिकामे करू शकतात. त्यामुळे अनोळखी नंबरवरून आलेल्या लिंकवर क्लिक न करणे हेच सर्वात सुरक्षित आहे.
Two-Step Verification सुरू करणे आवश्यक
तुमच्या व्हॉट्सॲप खात्याची सुरक्षा वाढवण्यासाठी एक महत्त्वाची सुविधा उपलब्ध आहे. ती म्हणजे Two-Step Verification. ही सुविधा सुरू केल्यास तुमच्या खात्याला अतिरिक्त सुरक्षा मिळते.
ही सुविधा सुरू केल्यानंतर सहा अंकी पिन तयार करावा लागतो. त्यामुळे जर कोणी तुमचे खाते हॅक करण्याचा प्रयत्न केला, तरी त्या पिनशिवाय त्याला प्रवेश मिळत नाही. त्यामुळे प्रत्येकाने ही सुविधा सेटिंग्समध्ये जाऊन सुरू करून ठेवणे चांगले ठरते.
अनोळखी व्यक्तीकडून येणारे Payment Request स्वीकारू नका
काही वेळा व्हॉट्सॲपवर अनोळखी व्यक्तीकडून पैसे पाठवण्याची विनंती (Payment Request) येऊ शकते. अनेक लोक चुकून त्या विनंतीवर क्लिक करतात आणि पिन टाकतात.
पण प्रत्यक्षात त्या प्रक्रियेमुळे पैसे तुमच्या खात्यात येत नाहीत, उलट तुमच्या खात्यातून कट होऊ शकतात. त्यामुळे अनोळखी व्यक्तीकडून आलेली कोणतीही पेमेंट रिक्वेस्ट स्वीकारण्यापूर्वी ती व्यक्ती ओळखीची आहे का ते तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे.
स्क्रीन शेअरिंग ॲप्सपासून सावध राहा
सायबर गुन्हेगार अनेकदा “मदत करतो” असे सांगून काही ॲप्स डाउनलोड करायला सांगतात. उदाहरणार्थ AnyDesk किंवा TeamViewer सारखे स्क्रीन शेअरिंग ॲप्स.
हे ॲप्स डाउनलोड केल्यानंतर त्यांना तुमच्या मोबाईलचा पूर्ण ताबा मिळू शकतो. त्यामुळे ते तुमचे बँक ॲप उघडून सहजपणे पैसे काढू शकतात. त्यामुळे अशा प्रकारच्या ॲप्स डाउनलोड करताना अत्यंत सावध राहणे आवश्यक आहे.
ओळखीच्या व्यक्तीच्या नावानेही फसवणूक होऊ शकते
अनेक वेळा हॅकर्स एखाद्या ओळखीच्या व्यक्तीचा फोटो वापरून व्हॉट्सॲप अकाऊंट तयार करतात आणि पैशांची मागणी करतात.
अशा वेळी अनेकजण लगेच पैसे पाठवतात. पण नंतर समजते की ते खाते बनावट होते. त्यामुळे जर ओळखीच्या व्यक्तीने पैशांची मागणी केली तरी घाईत पैसे पाठवू नका. त्या व्यक्तीला प्रत्यक्ष फोन करून खात्री करणे हा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.
फसवणूक झाल्यास त्वरित काय करावे?
जर कधी तुमच्यासोबत ऑनलाइन फसवणूक झाली, तर वेळ वाया घालवू नका. त्वरित राष्ट्रीय सायबर क्राईम हेल्पलाइन नंबर Cyber Crime Helpline 1930 वर फोन करा.
तसेच National Cyber Crime Reporting Portal वर जाऊन तक्रार नोंदवता येते. याशिवाय लगेच तुमच्या बँकेला माहिती देऊन खाते तात्पुरते ब्लॉक करून घ्यावे.
कारण काही वेळा त्वरित तक्रार केल्यास पैसे परत मिळण्याची शक्यता देखील असते. डिजिटल व्यवहार करताना सावध राहणे गरजेचे आजच्या काळात डिजिटल व्यवहार खूप सोपे झाले आहेत, पण त्याचवेळी धोकेही वाढले आहेत. त्यामुळे प्रत्येकाने सावध राहणे खूप आवश्यक आहे. मोबाईलवर आलेल्या प्रत्येक मेसेजवर विश्वास ठेवू नये. कोणतीही माहिती देण्यापूर्वी ती खात्री करून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कारण छोट्याशा चुकीमुळे मोठे आर्थिक नुकसान होऊ शकते.
(Disclaimer : ही माहिती सामान्य जनजागृतीसाठी देण्यात आली आहे. ऑनलाइन व्यवहार करताना अधिकृत बँक किंवा संबंधित सेवा प्रदात्यांच्या मार्गदर्शक सूचनांचे पालन करावे.)
हे पण वाचा: RBI New Rule Update: कर्ज न फेडल्यास थेट फोन लॉक होणार? RBI चा नवीन नियम येणार